Η απόλαυση του διαβάσματος (24/09/2026)

 

Στο κατώφλι της καινούριας σχολικής χρονιάς η έγνοια των γονιών είναι να κάνουν μια καλή αρχή τα παιδιά τους, ειδικά αν είναι η πρώτη επαφή τους με το σχολικό περιβάλλον. Οι καλές επιδόσεις στα μαθήματα και γενικά η θετική ανταπόκριση στη γνώση και στη μάθηση είναι πάντα ένα από τα ζητούμενα. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η αγάπη για το διάβασμα, κάτι που όλοι οι γονείς προσπαθούν να εμφυσήσουν στα παιδιά με όχι πάντα το επιθυμητό αποτέλεσμα.

 

Ένα μικρό στόρι τάιμ που λέμε στην οικογένειά μου ως ανέκδοτο είναι η ενημερωτική επίσκεψη της μητέρας μου πίσω στα σχολικά μου χρόνια και συγκεκριμένα στο γυμνάσιο, όπου παραπονιέται στη φιλόλογό μου ότι η κόρη της επιστρέφοντας από το σχολείο διαβάζει ένα 2ωρο-3ωρο πρώτα τα εξωσχολικά της βιβλία και έπειτα ξεκινά τη σχολική μελέτη! Όπου η καθηγήτρια φυσικά μένει άναυδη μη ξέροντας τι να απαντήσει στη μητέρα μου, που ανησυχούσε ότι ξόδευα δυσανάλογα περισσότερο χρόνο στο εξωσχολικό διάβασμα, ανησυχία χωρίς καμία βάση βέβαια… Απλώς είχα ανακαλύψει την απόλαυση της ανάγνωσης.

 

Από μικρή υπήρξα βιβλιοφάγος αλλά το κίνητρο ήταν μονίμως μπροστά μου καθώς όλη η οικογένειά μου, στενή και ευρύτερη, διάβαζε πάντα πολύ. Και με απόλυτη βεβαιότητα θα υποστηρίξω ότι εκεί κρύβεται το κυριότερο μυστικό της μετάδοσης της φιλαναγνωσίας. Στο καλό παράδειγμα, όπως μας έλεγαν παλιά.

 

Βλέποντας το παιδί τους ανθρώπους στο περιβάλλον του να διαβάζουν συστηματικά  και καθημερινά, γρήγορα θα λειτουργήσει μέσα του η μίμηση, η διαδικασία μέσα από την οποία μαθαίνει τον κόσμο γύρω του. Η φυσική του περιέργεια θα το σπρώξει να ανοίξει ένα βιβλίο και γρήγορα θα μαγευτεί από το περιεχόμενο καθώς τα παιδικά βιβλία είναι υπέροχα εικονογραφημένα και πολλές φορές διαδραστικά για τα μικρότερα παιδάκια. Θα παίξει λοιπόν με το βιβλίο στην αρχή κι έπειτα θα ακούσει την ιστορία του από τα χείλη σας, ώσπου να έρθει η ώρα να μπορεί να διαβάσει μόνο του.

 

Τα βήματα είναι απλά. Εσείς αγαπάτε το διάβασμα; Αν ναι, φροντίστε να το δείχνετε! Να διαβάζετε όσο περισσότερο μπορείτε, να πηγαίνετε στο βιβλιοπωλείο μαζί με τα παιδιά σας και να αφήνετε τα ίδια να επιλέγουν τα δικά τους βιβλία. Καθιερώστε μια ρουτίνα, κυρίως για τις βραδινές ώρες, όπου θα δημιουργήστε μια ήσυχη και άνετη γωνιά στο σπίτι για να καθίσει το παιδί μαζί σας, να χαλαρώσετε, να διαβάσετε παρέα το βιβλίο του, να μιλήσετε γι’ αυτό, να δείτε τις εικόνες, να τραγουδήσετε κάτι αντίστοιχο με το θέμα, να αφήσετε τη φαντασία σας ελεύθερη να αλλάξει την πλοκή ή το τέλος… Τι πιο υπέροχος τρόπος να έρθετε πιο κοντά με το παιδί σας ενισχύοντας τον συναισθηματικό σας δεσμό και καλλιεργώντας μία σχέση αγάπης και ασφάλειας!

 

Η αγάπη για το διάβασμα, όπως γνωρίζουμε, θέτει γερά θεμέλια στην αυριανή καλή σχολική επίδοση του παιδιού καθώς εξελίσσει τον προφορικό και τον γραπτό λόγο, εμπλουτίζει το λεξιλόγιο, βελτιώνει την ορθογραφία και τελικά λειτουργεί ως το πολυτιμότερο εργαλείο για την κατανόηση και τον χειρισμό της γλώσσας, συνεπώς της σκέψης.

 

Εξάλλου το βιβλίο ανοίγει τους ορίζοντες στον παιδικό ψυχισμό διευρύνοντας τη φαντασία, αναπτύσσοντας την κριτική σκέψη, προσφέροντας εικόνες, ιδέες και γνώσεις από κόσμους καινούριους και διαφορετικούς. Βοηθά στην συναισθηματική ισορροπία και στην ενσυναίσθηση καθώς επιτρέπει στο παιδί να μπει στη θέση των ηρώων, να βιώσει διαφορετικά συναισθήματα αλλά και να διοχετεύσει το καθημερινό ψυχικό του άγχος.

 

Στη εποχή μας βέβαια όπου οι οθόνες είναι κυρίαρχες στην ζωή μας η καθημερινή «μάχη» απέναντι στο βιβλίο είναι ένα δύσκολο θέμα. Η οθόνη «κερδίζει» στα σημεία, αφού κρατά την προσοχή με τη γρήγορη εναλλαγή εικόνων ενώ το βιβλίο απαιτεί υπομονή και περισσότερη συγκέντρωση. Παρόλα αυτά οι οθόνες είναι αναπόσπαστο μέρος της πραγματικότητας και δεν χρειάζεται να αντιμετωπιστούν απαραιτήτως ως ο «εχθρός». Είναι οπωσδήποτε ένα πολύτιμο εργαλείο και όπως ισχύει για όλα τα εργαλεία, το ζητούμενο και εδώ είναι η σωστή χρήση που δεν επιβαρύνει αλλά βοηθά τον χρήστη.

 

Έτσι λοιπόν έξυπνες στρατηγικές, που θα υιοθετήσουν οι γονείς, θα βοηθήσουν να γίνει το βιβλίο πιο ελκυστικό από την ψηφιακή διασκέδαση. Για παράδειγμα,  η τοποθέτηση ορίων ως προς τη χρήση οθονών, όπως ας πούμε όχι κινητό την ώρα του φαγητού. Η αλλαγή μικρών καθημερινών συνηθειών, όπως το να κουβαλάμε παντού το βιβλίο μας και να διαβάζουμε λίγες σελίδες όποτε βρούμε τη  ευκαιρία. Στο ΜΜΜ ή σε ένα βαρετό ταξίδι ας πούμε αντί για scroll στα social media διαβάζουμε το βιβλίο μας. Το να δανειστούμε ένα βιβλίο για το σαββατοκύριακο και να κάνουμε μια δράση σχετική την Κυριακή- μια ζωγραφιά, μια βόλτα κλπ.

 

Το σχολείο μπορεί να γίνει αρωγός σε μια τέτοια προσπάθεια με τη δημιουργία δανειστικής βιβλιοθήκης και οργάνωση δράσεων γύρω από αυτήν. Διαγωνισμοί ποίησης, οργάνωση εκδρομών, θεματικά αφιερώματα και πολλά άλλα μπορούν να ωθήσουν τα παιδιά να ενδιαφερθούν για το βιβλίο.

 

Τι γίνεται όμως με τα παιδιά που παρουσιάζουν μαθησιακές δυσκολίες με κυριότερη τη δυσλεξία; Είναι εφικτό να αγαπήσουν το βιβλίο; Επειδή ο εγκέφαλός τους επεξεργάζεται διαφορετικά τη σύνδεση γραμμάτων και ήχων, το διάβασμα γίνεται αργό και κουραστικό, προκαλώντας απογοήτευση και χάνοντας το νόημα της ιστορίας. Το αποτέλεσμα είναι να μειώνεται η αυτοεκτίμηση και να αποφεύγεται το διάβασμα γενικά.

 

Ακόμα και σε αυτή την περίπτωση, υπάρχουν λύσεις. Εκτός από το να διαβάζουν οι γονείς στο παιδί, μπορούν να χρησιμοποιηθούν ηχητικά βιβλία, με τα οποία σε δεύτερο επίπεδο μπορεί να επιχειρηθεί και η συνδυασμένη ανάγνωση, να διαβάζει ταυτόχρονα δηλαδή το παιδί μαζί  με το άκουσμα. Επίσης προσφέρονται τα βιβλία τύπου κόμικς ή graphic novels που αρέσουν περισσότερο στα παιδιά. Σε κάθε περίπτωση πάντως οι γονείς να έχουν στο μυαλό ότι δεν ασκούμε κριτική, δεν διορθώνουμε κάθε μικρό αναγνωστικό λάθος αλλά δίνουμε έμφαση στην κατανόηση της ιστορίας και βεβαίως επιβραβεύουμε θετικά κάθε προσπάθεια, όσο μικρή κι αν μοιάζει.

 

Αν διαβάσατε ως εδώ αυτό το κείμενο, πιθανότατα είστε ένας εκπαιδευμένος αναγνώστης που αγαπά το διάβασμα. Το καλό σας παράδειγμα είναι το πιο σημαντικό που μπορείτε να δώσετε στο παιδί σας για να ανακαλύψει κι αυτό, όπως κι εσείς, την απόλαυση του διαβάσματος.

 

Το κείμενο μας το έστειλε η Βρεφονηπικόμος κα Άντζελα Κ.
εγγεγραμμένο μέλος στην πλατφόρμα της Paramana.